Van de Schonauwensingel in Hoograven naar het kasteel Schonauwen in Houten

De afgelopen periode merkte ik dat ik regelmatig bij het rondfietsen door de omgeving straatnamen uit Hoograven tegenkwam. Leuk om daar een serie aan te wijden. Vooral omdat het ook wat verteld over de ontwikkeling van het platteland in Utrecht.

In de eerste aflevering van een serie aandacht voor de Schonauwensingel, Omdat het één van de eerste kastelen was waar ik langs ging, bewust voor deze serie.

Schonauwensingel in Hoograven: Flatgebouwen in mediterrane stijl

De Schonauwensingel aan de singel door Hoograven

Aan de singel door Hoograven, liggen tegenover het winkelcentrum ’t Goylaan de flats van de Schonauwensingel. Hoewel de flats na de renovatie een mediterraan uiterlijk hebben gekregen door de kleurstelling en het stucwerk, waren ze zo niet gebouwd.

Schonauwensingel eind jaren ’50 (gemeente utrecht, Utrechts Archief)

De muren waren net als de eengezinswoningen om de hoek (op de Rijnhuizenlaan) gewoon van baksteen. De uitdaging van de wederopbouwwoningbouw was dat er relatief weinig materiaal beschikbaar was, waardoor er ook weinig ruimte was voor bijzonder architectuur. Daardoor moest de architectuur werken met kleine accenten. In dit geval bedacht de architect Jos. Bedaux die hier samenwerkte met W.A. Geelen de ijzeren constructie boven de entree. Deze werd echter bij de renovatie weggehaald en vervangen door een raampartij.

Van de architect Jos. Bedeaux zijn ook meer prestigieuze gebouwen bekend. Hij is onder meer verantwoordelijk voor het (gemeentelijk) monumentale hoofdgebouw van de Universiteit Tilburg.  

De flats van de Schonauwensingel, met de pergola op de hoek met Stormdijklaan

De Schonauwensingel maakt onderdeel van het complex sociale huurwoningen rond de Huize de Geerlaan van Portaal. Zo nu en dan, bijvoorbeeld bij een familiedrama in 2012, wanneer een vrouw mishandeld en vermoord wordt door haar man, krijg je mee dat er achter de voordeur veel meer plaatsvind dan aan de zonnige buitenkant te zien is.

Het kasteel tussen de nieuwbouw van Houten Zuid

De toren van kasteel Schonauwen tussen de nieuwbouw van Houten Zuid

De Schonauwensingel is genoemd naar het Kasteel Scbonauwen, ooit een ridderhofstad aan de Houtense wetering, waar nu alleen nog een toren uit de 15e van overgebleven is. Het bezit van een ridderhofstad was een voorwaarde om lid te worden van de ridderschap die samen met de geestelijkheid en de steden de staten van Utrecht vormden.  Daarnaast leverde het bezit van een ridderhofstad een belastingvrijstelling op. Veel van de straatnamen in Hoograven zijn naar Ridderhofsteden vernoemd.

Kasteel Schonauwen op een schets uitgegeven uit 1696 door C Specht (Utrechts Archief)

Vanuit het kasteel Schonauwen werd het gerecht Vuilkop bestuurd. In eerste instantie was dit een kerkelijk bezit, die het in leen gaf aan de graaf van Culemborg, die het onderleende aan de heer van Schonauwen. Dit gerecht beslaat de polders Vuilkop en de Knoest tussen de Houtense wetering en de Schalkwijkse Wetering. Als je nu naar dat gebied kijkt, wordt dat doorsneden door het Amsterdam-Rijnkanaal en is het Noordelijke deel bebouwd door Houten Zuid. Alleen zuidelijk van het Amsterdam-Rijnkanaal is de oude polder Vuilkoop nog te herkennen. Gezien de functie van het kasteel, niet alleen als bestuurlijke eenheid, maar ook als strategische voorpost voor de graaf van Culemborg, was het een echt (imposant) kasteel, zoals op de schets ook te zien is.

Kasteel Schonauwen tussen de weilanden in 1992 (fotograaf fotodienst GAU Utrechts Archief)

Na een groot aantal verbouwingen in de loop van de eeuwen werd het kasteel in 1813 op de toren na gesloopt, waarna er een aanbouw in historische stijl gerealiseerd werd. Tot in de jaren ’90 stond het kasteeltje in het weideland aan de Houtensewetering langs de provinciale weg richting Schalkwijk en het veer naar Culemborg. Daarna werd het omringd door de woningbouw van de Vinex-locatie Houten Zuid.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s